In 2019 heeft Natuur & Milieu actief ingezet om te komen tot een ambitieus Klimaatakkoord. We onderhandelden mee aan de landbouwtafel. We zijn blij met de hogere reductiedoelstelling voor de landbouw en met de maatregelen voor vernatting van het veenweidegebied: winst voor het klimaat, het landschap en de natuur. Het is jammer dat de transitie naar plantaardige eiwitten in het akkoord ontbreekt en ook een echte transitie naar kringlooplandbouw blijft uit.

In mei 2019 heeft de rechter de PAS (Programma Aanpak Stikstof) ongeldig verklaard, met grote gevolgen voor de bouw, en leidend tot grote druk op met name de landbouwsector. De uitstoot van stikstof bedreigt de biodiversiteit in natuurgebieden, de kwaliteit van ons oppervlakte- en drinkwater en brengt schade toe aan de volksgezondheid. Boeren voelden zich in het nauw gedreven en voerden massaal protestacties uit. Voor Natuur & Milieu benadrukte deze crisis dat het huidige landbouwsysteem failliet is en dat er integrale en structurele oplossingen moeten komen. Wij vroegen het kabinet in te zetten op keuzes die kringlooplandbouw dichterbij halen. We pleitten voor het inprijzen van milieuschade en het belonen van boeren die zich inzetten voor meer biodiversiteit en een schone leefomgeving. Hierin trokken we actief op met andere natuurorganisaties, zoals Natuurmonumenten en WNF.

De waterkwaliteit in Nederland staat onder druk, door overmatig mest- en bestrijdingsmiddelengebruik en riooloverstorten. Hierdoor ontstaat schade aan het milieu en de biodiversiteit. In maart publiceerden we een rapport hierover en lichtten we dit onder meer toe in het tv-programma Kassa. In de zomer deden ruim 850 mensen mee om zelf de waterkwaliteit in kleine wateren te meten in ons burgeronderzoek (Citizen Science). De maatschappelijke betrokkenheid bij waterkwaliteit bleek veelbelovend. We gaan dit thema de komende jaren dan ook verder uitbouwen. Zo willen we in 2020 het burgeronderzoek opschalen.

Achter de schermen werkten we al langer aan de uitbreiding van het Beter Leven keurmerk (BLK) met natuur- en milieucriteria. Dit keurmerk ging tot 2019 enkel over dierenwelzijn. In april hebben we het vernieuwde keurmerk voor zuivel gelanceerd, samen met de Dierenbescherming en Vogelbescherming. Supermarkt Jumbo heeft exclusief de marktintroductie van de ‘zuivel met één ster’ voor haar rekening genomen.

Ons werk om de eiwittransitie aan te jagen, is hard nodig. Uit onze jaarlijkse peiling ‘De Vegamonitor’ bleek dat veel Nederlanders iedere dag vlees eten niet meer van deze tijd vinden. Er zit echter nog wel een groot gat tussen denken en doen. De meeste Nederlanders eten nog zo’n 5 dagen in de week vlees bij de hoofdmaaltijd.

Er ligt ook nog een grote opgave voor de verduurzaming van gerechten die restaurants aanbieden. In ons project Restaurants van Morgen hebben we onderzoek gedaan naar de klimaatimpact van gerechten. Hieruit blijkt dat Nederlandse restaurants gezamenlijk veel klimaatwinst (51 procent CO2-reductie) kunnen behalen door hun menukaart aan te passen met o.a. meer groenten en kleinere porties vlees.